Apparve, e li rimproverò

Leonhard Paminger (1495 - 3 maggio 1567): Discumbentibus illis, mottetto a 4 voci (pubblicato in Novum et insigne opus musicum II, 1538, n. 41). Paminger-Ensemble.

Discumbentibus illis undecim apostolis,
apparuit Jesus, et exprobavit illis,
quod his qui ipsum vidissent resurrexisse non credidissent,
et dicebat illis:

Ite in universum mundum, et praedicate Evangelium omni creaturae.
Qui crediderit, et baptizatus fuerit, salvus erit. Alleluia.
Qui vero non crediderit, condemnabitur.

Signa eos qui in me credunt, haec sequentur:
Per nomen meum daemonia ejicient, linguis loquent novis, serpentes tollent.
Et si quid laetale biberint, non eis nocebit,
super aegros manus imponent, et bene habebunt.
Itaque Dominus quidem postquam locutus est, assumptus est in coelum,
et sedet ad dextris Dei. llli vero egressi praedicaverunt ubique Domino.

Due Magnificat di Robert Fayrfax

Robert Fayrfax (23 aprile 1464 - 1521): Magnificat «O bone Ihesu» a 3-5 voci (trascritto nel Lambeth Choirbook, n. 15). Ensemble The Cardinall’s Musick, dir. Andrew Carwood.


Robert Fayrfax: Magnificat «regale» a 5 voci (trascritto nell’Eton Choirbook, n. 75). Stessi interpreti.
Non è ben chiaro perché il brano abbia questo titolo; si suppone che il Magnificat sia stato composto per il King’s College di Cambridge e che da questo (in latino «Collegium regale») abbia preso nome.
Il Lambeth Choirbook e l’Eton Choirbook sono due degli unici tre libri corali inglesi (il terzo è il Caius Choirbook) dell’epoca precedente la Riforma anglicana pervenuti fino a noi. L’Eton Choirbook fu redatto fra il 1490 e il 1500 e ulteriormente ampliato presumibilmente fra il 1510 e il 1515. Il Lambeth (o Arundel) Choirbook e il Caius Choirbook vennero ultimati verso la fine degli anni 1520.

Fayrfax, Magnificat Regale

Pro ovibus et grege

Orlando di Lasso (1530/32 - 1594): Surrexit pastor bonus, mottetto a 5 voci (pubblicato in Sacrae cantiones quinque vocum, 1562, n. 19); responsorio del Mattutino del lunedì di Pasqua. Good Shepherd Choir, dir. Kris Rizzotto.

Surrexit pastor bonus,
qui animam suam posuit pro ovibus suis,
et pro grege suo mori dignatus est, alleluia.

Discipulis hoc dicite

Samuel Scheidt (1587 - 1654): Surrexit Christus hodie, mottetto per doppio coro a 4 + 4 voci (pubblicato in Cantiones sacrae, 1620, p. 18) su testo di Albino di Angers. The Choir of Saint Thomas Church e Saint Thomas Brass, dir. John Scott.

Surrexit Christus hodie
Humano pro solamine,

Mortem qui passus pridie
Miserrimo pro homine.

Mulieres ad tumulum
Dona ferunt aromatum,

Quaerentes Iesum dominum
Qui est salvator hominum,

Album cernentes angelum
Annuntiantes gaudium:

Mulieres o tremulae,
In Galilaeam pergite,

Discipulis hoc dicite,
Quod surrexit rex gloriae.

Petro dehinc et ceteris
Apparuit apostolis.

In hoc Paschali gaudio
Benedicamus Domino.

Gloria tibi, Domine,
Qui surrexisti e morte.

Laudetur sancta Trinitas
Deo dicamus gratias.

Emendemus in melius

William Byrd (c1540 - 1623): Emendemus in melius, mottetto a 5 voci: responsorio del mattino per la I domenica di Quaresima (pubblicato in Cantiones quae ab argumento sacrae vocantur, 1575, n. 4). Collegium Vocale Gent, dir. Philippe Herreweghe.

Emendemus in melius quae ignoranter peccavimus;
ne subito praeoccupati die mortis,
quaeramus spatium poenitentiae,
et invenire non possumus.
Attende, Domine, et miserere
quia peccavimus tibi.
Adjuva nos, Deus salutaris noster,
et propter honorem nominis tui libera nos.

Miserere 1750

František TůmaFrantišek Tůma (1704 - 1774): Miserere mei, Deus (Salmo 50). Ensemble da camera Currende, dir. Erik van Nevel.

  1. Miserere mei
  2. Amplius lava me [3:07]
  3. Tibi soli peccavi [6:47]
  4. Ecce enim [8:22]
  5. Asperges me [10:41]
  6. Auditui meo [12:28]
  7. Averte faciem tuam [14:56]
  8. Sacrificium Deo [16:20]
  9. Benigne fac Domine [19:03]
  10. Gloria Patri [21:26]

Miserere 1723

Charles-Hubert Gervais (1671 - 1744): Miserere (c1723-44). Gerlinde Sämann e Lisa Rothländer, soprani; Robert Morvai, tenore e contraltista; Nils Giebelhausen, tenore; Matthias Horn, basso; Capella Cathedralis Fulda e L’arpa festante, dir. Franz-Peter Huber.

Gervais - Miserere frontespizio

Nulla in mundo pax sincera

Antonio Vivaldi (4 marzo 1678 – 1741): Nulla in mundo pax sincera, mottetto per soprano, due violini, viola e basso continuo RV 630. Emma Kirkby, soprano; Academy of Ancient Music, dir. Christopher Hogwood.

Aria

Nulla in mundo pax sincera
sine felle; pura et vera,
dulcis Jesu, est in te.

Inter poenas et tormenta
vivit anima contenta
casti amoris sola spe.

Recitativo

Blando colore oculos mundus decepit
at occulto vulnere corda conficit;
fugiamus ridentem, vitemus sequentem,
nam delicias ostentando arte secura
vellet ludendo superare.

Aria

Spirat anguis
inter flores et colores
explicando tegit fel.
Sed occulto factus ore
homo demens in amore
saepe lambit quasi mel.

Alleluia.

RV 630

Miserere 1638

Gregorio Allegri (c1582 – 1652): Miserere mei, Deus, mottetto per doppio coro a 5+4 voci (c1638) su testo del Salmo 50. Ensemble Tenebrae, dir. Nigel Short.

Miserere mei, Deus: secundum magnam misericordiam tuam.
Et secundum multitudinem miserationum tuarum, dele iniquitatem meam.
Amplius lava me ab iniquitate mea: et a peccato meo munda me.
Quoniam iniquitatem meam ego cognosco: et peccatum meum contra me est semper.
Tibi soli peccavi, et malum coram te feci: ut iustificeris in sermonibus tuis, et vincas cum iudicaris.
Ecce enim in iniquitatibus conceptus sum: et in peccatis concepit me mater mea.
Ecce enim veritatem dilexisti: incerta et occulta sapientiae tuae manifestasti mihi.
Asperges me, hyssopo, et mundabor: lavabis me, et super nivem dealbabor.
Auditui meo dabis gaudium et laetitiam: et exsultabunt ossa humiliata.
Averte faciem tuam a peccatis meis: et omnes iniquitates meas dele.
Cor mundum crea in me, Deus: et spiritum rectum innova in visceribus meis.
Ne proiicias me a facie tua: et spiritum sanctum tuum ne auferas a me.
Redde mihi laetitiam salutaris tui: et spiritu principali confirma me.
Docebo iniquos vias tuas: et impii ad te convertentur.
Libera me de sanguinibus, Deus, Deus salutis meae: et exsultabit lingua mea iustitiam tuam.
Domine, labia mea aperies: et os meum annuntiabit laudem tuam.
Quoniam si voluisses sacrificium, dedissem utique: holocaustis non delectaberis.
Sacrificium Deo spiritus contribulatus: cor contritum, et humiliatum, Deus, non despicies.
Benigne fac, Domine, in bona voluntate tua Sion: ut aedificentur muri Ierusalem.
Tunc acceptabis sacrificium iustitiae, oblationes, et holocausta: tunc imponent super altare tuum vitulos.

La storia del Miserere di Allegri è molto interessante, specie se a raccontarla è il nostro giovane amico Francesco Di Fortunato:


Miserere 1589

William Byrd (c1540 - 1623): Miserere mei, Deus, mottetto a 5 voci (pubblicato in Cantiones Sacrae II, 1589, n. 20) su testo del Salmo 50, versetto 3. Rachel Garrepy, soprano; Christopher Garrepy, controtenore; Andrew Garrepy e Mark Garrepy, tenori; Michael Garrepy, basso.

Miserere mei, Deus, secundum magnam misericordiam tuam;
et secundum multitudinem miserationum tuarum, dele iniquitatem meam.

Concors discordia – II

Orlando di Lasso (1530/32 - 1594): Multarum hic resonat, mottetto profano a 5 voci (pubblicato in Moduli quinis vocibus nunquam hactenus editi, 1571, n. 1). Collegium Vocale e Knabenchor Hannover, dir. Philippe Herreweghe.

Multarum hic resonat concors discordia vocum,
  In te virtutum vox mage grata sonat.
Religio, doctrina, genus, laus bellica, dulces
  Efficiunt animi cum probitate modos.
Quarum quod numeros Princeps expleveris author,
  Perfectum numeris hoc tibi sacrat opus.

Vestiti di bianco

Tomás Luis de Victoria (1548 - 1611): O quam gloriosum est regnum, mottetto a 4 voci (da Motecta, que partim quaternis, partim quinis, alia senis, alia octonis vocibus concinuntur, vol. I, 1572, n. 1). The Sixteen, dir. Harry Christophers

O quam gloriosum est regnum
in quo cum Christo gaudent omnes Sancti!
Amicti stolis albis,
sequuntur Agnum, quocumque ierit.

Halleluya canat tempus

William Byrd (c1540 - 1623): Laudibus in sanctis – Magnificum Domini – Hunc arguta, mottetto a 5 voci (pubblicato in Liber secundus sacrarum cantionum quinque vocum, 1589, n. 1-2); testo: parafrasi in distici elegiaci del Salmo 150. VOCES8.

Laudibus in sanctis Dominum celebrate supremum:
Firmamenta sonent inclita facta Dei.
Inclita facta Dei cantate, sacraque potentis
Voce potestatem saepe sonate manus.

2ª pars:

Magnificum Domini cantet tuba martia nomen:
Pieria Domino concelebrate lira.
Laude Dei resonent resonantia tympana summi,
Alta sacri resonent organa laude Dei.

3ª pars:

Hunc arguta canant tenui psalteria corda,
Hunc agili laudet laeta chorea pede.
Concava divinas effundant cymbala laudes,
Cymbala dulcisona laude repleta Dei.
Omne quod aethereis in mundo vescitur auris
Halleluya canat tempus in omne Deo.