Johann Ludwig Krebs (1713 - 1° gennaio 1780): Toccata e fuga in mi maggiore «pro organo pleno». Massimo Gabba all’organo Mascioni della Chiesa di San Giovanni Evangelista in Alessandria.
Athanasius Kircher (1602 - 1680): Tarantella napoletana, tono hypodorico (dal trattato Magnes, sive De arte magnetica, 1641). Ensemble L’Arpeggiata, diretto da Christina Pluhar.
Johann Sebastian Bach (1685 - 1750): Toccata e fuga in re minore (detta Dorica) BWV 538. Ton Koopman, organo.
Ludwig van Beethoven (1770 - 1827): Auld Lang Syne, n. 11 degli Zwölf Schottische Lieder mit obligater Begleitung von Pianoforte, Violine und Violoncell WoO 156 (1818); melodia tradizionale (da alcuni attribuita a Davide Rizzio), testo di Robert Burns. Felicity Lott, soprano; John Mark Ainsley, tenore; Thomas Allen, baritono; Elizabeth Layton, violino; Ursula Smith, violoncello; Malcolm Martineau, pianoforte.
Should auld acquaintance be forgot
And never brought to mind?
Should auld acquaintance be forgot
And auld lang syne!
For auld lang syne, my dear,
For auld lang syne
We’ll tak a cup o’ kindness yet,
For auld lang syne.
We twa hae run about the braes,
And pa’d the gowans fine;
But we’ve wander’d mony a weary foot,
Sin’ auld lang syne.
For auld lang syne, my dear…
And there’s a hand, my trusty fiere!
And gie’s a hand o’ thine!
And we’ll take a right gude-willie-waught,
For auld lang syne.
Jennifer Higdon (31 dicembre 1962): Concerto per violino e orchestra (2008; Premio Pulitzer 2010). Solista: Hilary Hahn (dedicataria della composizione); Royal Liverpool Philharmonic Orchestra, dir. Vasilij Petrenko.
Sylvio Lazzari (30 dicembre 1857 - 1944): Sonata in mi minore-maggiore per violino e pianoforte op. 24 (1893). Marcello Defant, violino; Andrea Bambace, pianoforte.
Henri Büsser (1872 - 30 dicembre 1973): Portuguesa sur des chansons populaires du Portugal per fagotto e pianoforte op. 106 (1939). Daniel Fendrick, fagotto; Liz Ames, pianoforte.
Wojciech Kilar (1932 - 29 dicembre 2013): Orawa per 15 strumenti ad arco (1986). Interpreti non identificati.
Orawa è il nome polacco di una regione (Oravský) e di un fiume della Slovacchia.
Peggy Glanville-Hicks (29 dicembre 1912 - 1990): Etruscan Concerto per pianoforte e orchestra da camera (1954). Keith Jarrett, pianoforte; Brooklyn Philharmonic Orchestra, dir. Dennis Russell Davies.
Nella partitura, ciascun movimento reca in esergo una citazione da Etruscan Places di David Herbert Lawrence:
Promenade
«You cannot think of art, but only of life itself, as if this were the very life of the Etruscans dancing in their coloured wraps with massive yet exhuberant limbs, ruddy from the air and the sea-light, dancing and fluting along through the little olive trees out in the fresh day.»
Meditation
«There is a queer stillness and a curious peaceful repose about the Etruscan places…»
Scherzo
«There seems to have been in the Etruscan instinct a real desire to preserve the natural humour of life. And that is a task surely more worthy, and even more difficult than conquering the world.»
Paul Hindemith (1895 - 28 dicembre 1963): Symphonie «Mathis der Maler» (1933-34). Boston Symphony Orchestra, dir. Carlo Maria Giulini (dal vivo: Boston, 29 marzo 1974).
Engelkonzert: Ruhig bewegt
Grablegung: Sehr langsam [9:55]
Versuchung des heiligen Antonius: Sehr langsam, frei im Zeitmass. Sehr lebhaft [14:53]
Questa sinfonia è costituita da brani incorporati nell’omonimo lavoro teatrale, completato nel 1935, proibito in Germania dal regime nazista, rappresentato dunque a Zurigo nel 1938: il I movimento della sinfonia è l’ouverture, il II corrisponde all’interludio sinfonico della settima e ultima scena, il III è elaborato e ampliato nella scena sesta. Protagonista dell’opera è Mathis Gothart Nithart, meglio noto come Matthias Grünewald (c1480 - 1528), autore fra l’altro dello stupefacente Altare di Isenheim.
Stephen Albert (1941 - 27 dicembre 1992): TreeStone per soprano, tenore e orchestra da camera (1983) su testi tratti da Finnegan’s Wake di James Joyce. Lucy Shelton, soprano; David Gordon, tenore; New York Chamber Symphony Orchestra, dir. Gerard Schwarz.
Johann Mederitsch (battezzato il 27 dicembre 1752 - 18 dicembre 1835): 24 Variations en do majeur sur la Danse de l’Ours. Philippe Coulange, pianoforte.
Johann Sebastian Bach (1685-1750): Darzu ist erschienen der Sohn Gottes, cantata BWV 40 per la Feria II Nativitatis (Vangelo: Luca 2, 15-20: i pastori a Betlemme), eseguita per la prima volta a Lipsia il 26 dicembre 1723. René Jacobs, contraltista; Marius van Altena, tenore; Max van Egmond, basso; Knabenchor Hannover, dir. Heinz Hennig; Leonhardt-Consort, dir. Gustav Leonhardt.
L’ignoto autore del testo ha utilizzato nel n. 1 un passo del Vangelo secondo san Giovanni (3, 8), nel n. 3 la terza strofe del Lied natalizio Wir Christenleut di Kaspar Füger (1592), nel n. 6 la seconda strofe di Schwingt dich auf zu deinem Gott di Paul Gerhardt (1653) e nel n. 8 la quarta strofe di Freut euch, ihr Christen alle di Christian Keimann (1646).
Coro: Darzu ist erschienen der Sohn Gottes Darzu ist erschienen der Sohn Gottes, dass er die Werke des Teufels zerstöre.
Recitativo (tenore): Das Wort ward Fleisch [4:20] Das Wort ward Fleisch und wohnet in der Welt,
Das Licht der Welt bestrahlt den Kreis der Erden,
Der große Gottessohn
Verlässt des Himmels Thron,
Und seiner Majestät gefällt,
Ein kleines Menschenkind zu werden.
Bedenkt doch diesen Tausch, wer nur gedenken kann;
Der König wird ein Untertan,
Der Herr erscheinet als ein Knecht
Und wird dem menschlichen Geschlecht
— O süßes Wort in aller Ohren! —
Zu Trost und Heil geboren.
Corale: Die Sünd macht Leid [5:37] Die Sünd macht Leid;
Christus bringt Freud,
Weil er zu Trost in diese Welt ist kommen.
Mit uns ist Gott
Nun in der Not:
Wer ist, der uns als Christen kann verdammen?
Aria (basso): Höllische Schlange, wird dir nicht bange? [6:14] Höllische Schlange,
Wird dir nicht bange?
Der dir den Kopf als ein Sieger zerknickt,
Ist nun geboren,
Und die verloren,
Werden mit ewigem Frieden beglückt.
Recitativo (contralto): Die Schlange, so im Paradies [8:22] Die Schlange, so im Paradies
Auf alle Adamskinder
Das Gift der Seelen fallen ließ,
Bringt uns nicht mehr Gefahr;
Des Weibes Samen stellt sich dar,
Der Heiland ist ins Fleisch gekommen
Und hat ihr allen Gift benommen.
Drum sei getrost! betrübter Sünder.
Corale: Schüttle deinen Kopf und sprich [9:32] Schüttle deinen Kopf und sprich:
Fleuch, du alte Schlange!
Was erneurst du deinen Stich,
Machst mir angst und bange?
Ist dir doch der Kopf zerknickt,
Und ich bin durchs Leiden
Meines Heilands dir entrückt
In den Saal der Freuden.
Aria (tenore): Christenkinder, freuet euch! [10:16] Christenkinder, freuet euch!
Wütet schon das Höllenreich,
Will euch Satans Grimm erschrecken:
Jesus, der erretten kann,
Nimmt sich seiner Küchlein an
Und will sie mit Flügeln decken.
Corale: Jesu, nimm dich deiner Glieder [14:07] Jesu, nimm dich deiner Glieder
Ferner in Genaden an;
Schenke, was man bitten kann,
Zu erquicken deine Brüder:
Gib der ganzen Christenschar
Frieden und ein selges Jahr!
Freude, Freude über Freude!
Christus wehret allem Leide.
Wonne, Wonne über Wonne!
Er ist die Genadensonne.
Anonimo (tradizionale): Dors, ma colombe, noël. La Maîtrise de Dijon.
Dors, ma colombe,
dors, le soir tombe,
chante la vierge à l’enfant Dieu.
Dors: moi, je veille.
Quand on sommeille
on voit s’ouvrir le grand ciel bleu.
Chantez, beaux anges,
bercez l’enfant
qui, dans ses langes,
rit en rêvant.
Dors, il fait sombre
à travers l’ombre,
Souffle un grand vent qui meut le toit.
Dors tout de même,
Jésus que j’aime:
L’âne et le boeuf sont près de toi.
Chantez, beaux anges,
bercez l’enfant
qui, dans ses langes,
rit en rêvant.
Pietro Cattaneo (1998): Variations sur un noël alsacien per organo (2018). Carson Cooman.
Jan Pieterszoon Sweelinck (1562 - 1621): Hodie Christus natus est, mottetto a 5 voci (dalla raccolta di Cantiones sacrae del 1619). L’esegue un ensemble virtuale formato da cinque cantanti, titolari di altrettanti canali di YouTube: Wei Jiang, soprano I; Julie Gaulke, soprano II; Simone Lo Castro, contralto; Stefan Wyatt, tenore; Patrick Williams, basso.
Hodie Christus natus est
hodie Salvator apparuit:
hodie in terra canunt Angeli,
laetantur Archangeli:
hodie exsultant justi, dicentes:
Gloria in excelsis Deo, alleluja.
Josquin des Prez (c1450 - 1521): Praeter rerum seriem, mottetto a 6 voci (pubblicato in Motetti de la corona, Libro III, 1519). Lumina Ensemble, dir. Anna Pope.
Præter rerum seriem
parit Deum hominem
virgo mater.
Nec vir tangit virginem
nec prolis originem
novit pater.
Virtus Sancti Spiritus
opus illud cœlitus
operatur.
Initus et exitus
partus tui penitus
quis scrutatur?
Dei providentia
quæ disponit omnia
tam suave.
Tua puerperia
transfer in mysteria.
Mater ave.
Sethus Calvisius (Seth Kalwitz; 1556 - 1615): Praeter rerum seriem, mottetto a 6 voci, parode ad Josquini (pubblicato in Florilegium selectissimarum cantionum, 1603, n. 85). Kaleidos Ensemble.
Praeter rerum seriem
Parit Deum et hominem
Virgo mater.
Nec vir tangit virginem,
Nec prolis originem
Novit pater.
Virtus Sancti Spiritus
Opus illud caelitus
Operatur.
Initus et exitus
Partus tui penitus
Quis scrutatur?
Dei providentia
Haec disponit omnia
Tam suave,
Et pios caelestia
Transfert in mysteria.
Puer ave.
Alban Berg (1885 - 24 dicembre 1935): Tre Pezzi per orchestra d’archi (1928), dalla Lyrische Suite. Orchestre philharmonique de Radio France, dir. Daniel Harding.
La Lyrische Suite risale agli anni 1925-26, è per quartetto d’archi ed è suddivisa in 6 movimenti; di questi, Berg ha adattato per orchestra il II, il III e il IV.
Andante amoroso
Allegro misterioso [6:46] – Trio estatico [8:24] – Tempo I [9:18]
John Dunstable (o Dunstaple; c1390 - 24 dicembre 1453): Speciosa facta es, mottetto a 3 voci. Gothic Voices, dir. Christopher Page.
Speciosa facta es et suavis in delitiis virginitatis
sancta Dei genitrix quam videntes filiae Syon
vernantem in floribus rosarum et liliis convalium.
Beatissimam praedicaverunt et regine laudaverunt eam.
Michele Novaro (23 dicembre 1818 - 1885): Roma e Venezia, gran polka nazionale in fa maggiore per pianoforte (c1864). Vito Maggiolino.
Questa vivace danza contiene citazioni del Canto degli italiani, composto dallo stesso Novaro sul celebre testo di Mameli, e della Marcia reale d’ordinanza di Giuseppe Gabetti, inno della monarchia sabauda.