John Dowland (1563 - 20 febbraio 1626): Lasso vita mia (da A Pilgrimes Solace, 1612, n. 11). Michael Chance, controtenore; Monica Huggett, violino; Bruce Dickey, cornetto; Paul Beyer, liuto e direzione.
Lasso vita mia, mi fa morire,
Crudel amor mio cor consume,
Da mille ferite, che mi fa morir.
Ahi me, deh, che non mi fa morire.
Crudel amor mi fa sofrir mille martire.
Tōru Takemitsu (1930 - 20 febbraio 1996): How slow the wind (1991). Netanya Kibbutz Orchestra, dir. Yaron Gottfried. Video art di Yael Toren.
Ancora una composizione di Takemitsu ispirata da versi di Emily Dickinson:
How slow the Wind — how slow the Sea —
how late their Feathers be!
Anonimo (Spagna, sec. XIV): Ad mortem festinamus. La Capella Reial de Catalunya, Hespèrion XXI e Jordi Savall.
Anche questo brano, una delle più celebri danze macabre medievali, ha la forma di un virelai.
Ad mortem festinamus
peccare desistamus.
Scribere proposui
de contemptu mundano
ut degentes seculi
non mulcentur in vano;
iam est hora surgere
a sompno mortis pravo.
Ad mortem festinamus
peccare desistamus.
Vita brevis breviter
in brevi finietur,
mors venit velociter
quae neminem veretur.
Omnia mors perimit
et nulli miseretur.
Ad mortem festinamus
peccare desistamus.
Ni conversus fueris
et sicut puer factus
et vitam mutaveris
in meliores actus,
intrare non poteris
regnum Dei beatus.
Ad mortem festinamus
peccare desistamus.
Tuba cum sonuerit
dies erit extrema
et iudex advenerit
vocabit sempiterna
electos in patria
prescitos ad inferna.
Ad mortem festinamus
peccare desistamus.
Quam felices fuerint
qui cum Christo regnabunt
facie ad faciem
sic eum adspectabunt.
Sanctus, Sanctus, Dominus
Sabaoth conclamabunt.
Ad mortem festinamus
peccare desistamus.
Et quam tristes fuerint
qui eterne peribunt,
pene non deficient,
non propter has obibunt,
heu, heu, heu, miserrimi,
nunquam inde exibunt.
Ad mortem festinamus
peccare desistamus.
Cuncti reges seculi
et in mundo magnates
adventant et clerici
omnesque potestates,
fiant velut parvuli,
dimittant vanitates.
Ad mortem festinamus
peccare desistamus.
Heu, fratres karissimi,
si digne contemplemus
passionem Domini
amara et si flemus,
ut pupillam oculi
servabit, ne peccemus.
Ad mortem festinamus
peccare desistamus.
Alma Virgo virginum,
in celis coronata,
apud tuum filium
sis nobis advocata
et post hoc exilium
occurrens mediata.
Ad mortem festinamus
peccare desistamus.
Vile cadaver eris:
cur non peccare vereris?
cur intumescere queris?
ut quid pecuniam queris?
quid vestes pomposas geris?
ut quid honores queris?
cur non penitens confiteris?
contra proximum non leteris?
Ad mortem festinamus
peccare desistamus.
Le puntate precedenti (per accedervi, cliccare sul titolo):
Thomas Ravenscroft (c1582 - c1633): Martin said to his man, partsong a 4 voci (da Deuteromelia, 1609, n. 16). Pro Cantione Antiqua.
Martin said to his man
(fie, man, fie!),
Martin said to his man
(who’s the foole, now?),
Martin said to his man:
Fill thou the cup and I the can.
Thou hast well drunken, man!
Who’s the foole, now?
I see a sheep shearing corn
And a couckold blow his horn.
I see a man in the Moone,
Clowting of Saint Peters shoone.
I see a hare chase a hound,
Twenty mile aboue the ground.
I see a goose ring a hog.
And a snayle that did bite a dog.
I see a mouse catch the cat,
And the cheese to eate the rat.
Quando la musica è puro spasso: un partsong fra i meglio riusciti di Ravenscroft magistralmente interpretato dal complesso vocale diretto da Mark Brown. Alcuni allegri ubriaconi, fra un boccale e l’altro, si divertono a spararle sempre più grosse, fino a quando uno non eccede; da ammirarsi l’arte con cui gli interpreti variano continuamente l’intonazione del testo. L’ultima fanfaronata è totalmente inverosimile: il suo autore lo sa benissimo, perciò è un po’ imbarazzato e parla/canta sottovoce: segue un attimo di silenzio che ben rappresenta lo sconcerto generale, poi l’allegra e rapida conclusione. Bravissimi tutti.
André Mathieu (18 febbraio 1929 - 1968): Concerto romantique (ovvero Concerto de Québec) per pianoforte e orchestra (1943). Philippe Entremont, pianoforte; Orchestre du Capitole de Toulouse, dir. Michel Plasson.
Oskar Merikanto (1868 - 17 febbraio 1924): Kesäilta (Sera d’estate), valzer in si minore op. 1 (1885); e Valse lente in si bemolle maggiore op. 33 (1898). Risto Lauriala, pianoforte.
Sir Karl Jenkins (17 febbraio 1944): Palladio, concerto grosso per archi (1995). Mojca Ramušćak, violino; Croatian Chamber Orchestra, dir. Jonathan Griffith.
Allegretto [0:16]
Largo [4:06]
Vivace [10:29]
«Palladio was inspired by the sixteenth-century Italian architect Andrea Palladio, whose work embodies the Renaissance celebration of harmony and order. Two of Palladio’s hallmarks are mathematical harmony and architectural elements borrowed from classical antiquity, a philosophy which I feel reflects my own approach to composition. The first movement I adapted and used for the ‘Shadows’ A Diamond is Forever television commercial for a worldwide campaign. The middle movement I have since rearranged for two female voices and string orchestra, as heard in Cantus Insolitus from my work Songs of Sanctuary» (Karl Jenkins).
Evgenij Kirillovič Golubev (16 febbraio 1910 - 1988): Quintetto in do minore per arpa, 2 violini, viola e violoncello op. 39 (1953). Vera Dulova, arpa; Quartetto Komitas.
John Adams (15 febbraio 1947): Fearful Symmetries per orchestra (1988). Orchestre philharmonique de Montpellier Languedoc-Roussillon, dir. René Bosc.
Il titolo della composizione è ispirato da un celebre verso di William Blake (da The Tyger).
Francesco Cavalli (14 febbraio 1602 – 1676): Salve regina a 4 voci e basso continuo «con violoncino» (pubblicato in Musiche sacre, 1656, n. 21). The Choir of Westminster Cathedral, dir. Stephen Cleobury; Andrew Wright, organo.
Fernando Sor (13 febbraio 1778 - 1839): La Romanesca per violino e chitarra (in questa versione con il basso rinforzato da un violoncello) opus posthumum. Trio Tayil: Alberto Poli, violino; Marco Corsi, chitarra; Paola Trapè, violoncello.
Anonimo (Spagna, sec. XIV): Cuncti simus concanentes. New London Consort, dir. Philip Pickett.
Cuncti simus concanentes: Ave Maria.
Virgo sola existente
en affuit angelus,
Gabriel est appellatus
atque missus celitus.
Clara facieque dixit: Ave Maria.
Clara facieque dixit,
audite karissimi:
En concipies, Maria,
pariesque filium,
audite karissimi,
bocabis eum Jhesum.
Hinrich Philip Johnsen (1716 o 1717 - 12 febbraio 1779): Concerto in fa maggiore per due fagotti e orchestra (c1751). Mats Klingfors e Christian Beuse, fagotti; Concerto Copenhagen, dir. Andrew Manze.
Johann Melchior Molter (10 febbraio 1696 - 1765): Sonata grossa in re maggiore per 2 trombe, 2 oboi, fagotto, timpani, archi e basso continuo MWV 4.5 (c1734-41). Otto Sauter e Franz Wagnermeyer, trombe; Capella Istropolitana, dir. Nicol Matt.
Alfred Bachelet (26 febbraio 1864 - 10 febbraio 1944): Chère nuit, mélodie (1897) su testo di Eugène Adénis-Colombeau. Barbara Hendricks, soprano; Michel Dalberto, pianoforte.
Voici l’heure bientôt.
Derrière la colline
je vois le soleil qui décline
Et cache ses rayons jaloux…
J’entends chanter l’âme des choses
Et les narcisses et les roses
M’apportent des parfums plus doux!
Chére nuit aux clartés sereines
Toi que ramènes le tendre amant
Ah! descends et voile la terre
De ton mystère calme et charmant.
Mon bonheur renaît sous ton aile
O nuit plus belle que les beaux jours:
Ah! lève-toi pour faire encore
Briller l’aurore de mes amours.
Giuseppe Antonio Vincenzo Aldrovandini (1671 - 9 febbraio 1707): Sonata in re maggiore per 2 trombe, archi e basso continuo. Ludwig Güttler e Kurt Sandau, trombe; Neues Bachisches Collegium Musicum zu Leipzig, dir. Max Pommer.
Vincent Lübeck (1654 - 9 febbraio 1740): Preludio e Fuga [3:44] in re minore. Joseph Kelemen all’organo della Chiesa dei Santi Cosma e Damiano in Stade (Bassa Sassonia).
Niccolò Paganini (1782 - 1840): Variazioni di bravura per violino e chitarra sul Capriccio in la minore per violino solo op. 1 n. 24. Scott St. John, violino; Simon Wynberg, chitarra.
Witold Lutosławski (1913 - 7 febbraio 1994): Wariacje na temat Paganiniego (Variazioni sopra un tema di Paganini) per pianoforte e orchestra (1977-78). Bernd Glemser, pianoforte; Narodowa Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia w Katowicach, dir. Antoni Wit.
Johannes Ockeghem (c1410/25 - 6 febbraio 1497): Ma bouche rit, virelai a 3 voci. Katelijne van Laethem, soprano; ensemble Romanesque, dir. Philippe Malfeyt.
Ma bouche rit et ma pensée pleure,
Mon oeil s’esjoye et mon cueur mauldit l’eure
Qu’il eut le bien qui sa santé deschasse
Et le plaisir que la mort me pourchasse
Sans resconfort qui m’aide ne sequeure.
Ha, cueur pervers, faulsaire et mensonger,
Dictes comment avez osé songer
Que de faulser ce que m’avez promis.
Puis qu’en ce point vous vous voulez venger,
Pensez bien tost de ma vie abreger;
Vivre ne puis au point ou m’avez mis.
Vostre rigueur veult doncques que je meure,
Mais Pitié veult que vivant je demeure;
Ainsi meurs vif et en vivant trespasse,
Mais pour celer le mal qui ne se passe
Et pour couvrir le dueil ou je labeure,
Ma bouche rit et ma pensée pleure,
Mon oeil s’esjoye et mon cueur mauldit l’eure
Qu’il eut le bien qui sa santé deschasse
Et le plaisir que la mort me pourchasse
Sans resconfort qui m’aide ne sequeure.